Socjologia mody


Magdalena Gieglis

Zanim prawnik włoży togę



Nowoczesna architektura, chłodna stylistyka wynikająca z połączenia surowych materiałów: szkła, metalu, marmuru. Gmach wydziału prawa zdecydowanie wyróżnia się na tyle pozostałych budynków Uniwersytetu Śląskiego. Czy podobnie jest ze studentami?

Posługując się Goffmanowską metaforą teatru można by stwierdzić, iż ze względu na wyjątkowość sceny (tu: budynek Wydziału Prawa), aktorzy (studenci prawa) powinni w wyjątkowym stopniu dbać o adekwatność swojego kostiumu do roli. Kostium jest częścią fasady osobistej, która oznacza środki wyrazu określonej roli społecznej w silny sposób związane z samym wykonawcą oraz przemieszczające się z nim. Natura ludzka nakazuje nam dbać o naszą fasadę osobistą, tak by dobrze funkcjonować w społeczeństwie, jest ona elementem gry społecznej, w której intencjonalnie dążymy do wywołania wrażenia na innych. Według Goffmana fasady są raczej wybierane przez występujące w teatrze życia codziennego osoby niż przez nie tworzone.
Komunikat jaki niesie ze sobą sposób ubierania się studentów prawa mówi: stanowimy spójną grupę, dzięki czemu jak powiedział by Georg Simmel zostaje u nich zaspokojona potrzeba oparcia społecznego. Potrzeba ta jest na tyle silna, że większość osób na pytanie czy mogę zrobić im zdjęcie, odpowiadało pytaniem: a czy inni się zgodzili? Jeśli już ktoś wyrażał zgodę, to pod warunkiem, że zdjęcia nie będą nigdzie publikowane. Drugą dominującą odpowiedzią była odpowiedź przecząca i nie było to nieśmiałe wymigiwanie się, lecz silne, asertywne: nie, dziękuję. Zastanawiam się, czy aby nie wynika to z podwyższonej wrażliwości studentów prawa na zagadnienia ochrony prywatności i danych osobowych.
Analizowany przeze mnie sposób ubierania się studentów prawa zacznę omawiać od kobiecego wymiaru sprawiedliwości. Studentki można podzielić na dwie grupy ubraniowe, nonszalancki styl codzienny - "córka prezydenta", oraz złagodzona elegancja - "pierwsza dama" w telewizji czy też w "czasie wolnym". Kategorie te mogą się łączyć, przenikać wzajemnie. Zważywszy na panującą dowolność, jak również szybko zmieniające się trendy - za którymi panie również chętnie podążają, zaprezentowanie przyszłej prawniczki nie jest zadaniem łatwym.
Pierwsza z kategorii ("córka prezydenta") charakteryzuje się noszeniem obuwia sportowego, tzw. trampko-adidasy (w różnych kolorach od czarnego przez czerwone, kończąc na białych) oraz skórzanych kozaków (nie mam tu na myśli eleganckich kozaczków na szpilce z noskiem w szpic, lecz kozaki typu casual, dominują okrągłe noski, rożne wysokości i rodzaje obcasa, cholewki sięgające kolan, kolorystycznie dominuje czarny i brąz). Dopełnieniem stroju są jeansy, wszystkie odcienie niebieskiego, granatowe oraz czarne. Dominują wąskie biodrówki, czyli to, co modne od kilku sezonów. Jeśli do kozaków ubrane są dżinsy, to zawsze z nogawkami wpuszczonymi w buty. Kozakom równie często towarzyszą spódniczki. Górna część stroju to zazwyczaj sweterek przylegający do ciała, bawełniane bluzki i tuniki, spod spodu często wygląda biała koszula z kołnierzykiem. Kolory dominujące to odcienie brązu, czarny, czerwony. Bardzo ważnym elementem stroju jest torba (mieszcząca w sobie format A4), nigdy plecak, która zawsze współgra tak kolorystycznie, jak i formą z całym ubraniem. Na przykład, jeśli czerwony pasek, to i torba w tym samym kolorze. Wśród dodatków nie sposób nie zauważyć szali oraz okularów przeciwsłonecznych, które nieraz pełnią funkcję biżuterii, są to modele o dużych szkłach. Studentki z tej grupy w uczesaniu stawiają na naturalność, często noszą rozpuszczone włosy lub upięte tak jakby od niechcenia.
Studentki prawa z drugiej grupy, które można zaliczyć do kategorii "pierwsza dama", charakteryzują się większą elegancją stroju. Równie chętnie noszą dżinsy jak i spodnie w kant ze szlachetniejszych materiałów, komponują je z butami na obcasie, a pod gładki sweterek zakładają koszulę z kołnierzykiem. Jeśli spódnica, to w towarzystwie zgrabnych czółenek oraz dodających całości uroku rajstop, które urozmaicają strój swoją fakturą, wzorem i kolorem. Charakterystyczne dla elegantek są marynarki oraz płaszcze, oczywiście również i te części garderoby charakteryzuje nie tylko elegancki krój, ale i oddanie obecnym trendom. Ujął mnie umiar z jakim dziewczyny podchodzą do kwestii biżuterii, delikatne kolczyki plus łańcuszek ze skromną przywieszką lub brak obu tych elementów. Podobnie wygląda ich makijaż i uczesanie, ładne, eleganckie bez fanaberii. Z dodatków, najważniejsze wydają się być torby oraz okulary. Torby zawsze w formacie a-4, często skórzane i stylistyką podobne do aktówki, aczkolwiek nie brakuje oryginalnych i kolorowych torebek dopasowanych do stroju. Natomiast okulary wśród studentek, wydają się mieć aspekt wręcz symboliczny. I nie chodzi tu wcale o korektę wzroku, ale o wygląd elokwentnej, oczytanej i godnej zaufania osoby. Stąd, jak zdradziła mi jedna ze studentek, wiele osób nosi okulary mimo braku wady wzroku, aczkolwiek z pełną świadomością wpływu społecznego. Nie obca jest im wiedza, iż dobrze dobrane oprawki okularów mogą nie tylko podkreślać cechy osobowości, lecz wręcz je wydobywać. W związku z tym, dominującym typem są oprawki prostokątne, bowiem nadają one twarzy inteligentny, a zarazem nieco agresywny wyraz twarzy - łącznie daje to obraz profesjonalisty. A czyż nie o to chodzi prawnikom, by budzić podziw ze względu na wiedzę, a równocześnie respekt ze względu na możliwości, jakie ów wiedza daje? Panie równie często noszą okulary przeciwsłoneczne, zawsze duże i wyraziste, czasem firmowe - D&G, Coco Chanel.
Odwracając wzrok w stronę płci mniej pięknej, zobaczymy mężczyzn, których wizja przyszłej kariery jest wypisana na twarzy. Wśród panów dominuje więc zdecydowanie styl "biznesmen po godzinach". W chłodniejsze dni kaszmirowy pulowerek (jednokolorowy, w paski lub w romby - słowem klasyka) spod którego zadziornie wystaje kołnierz koszuli, kolorystycznie dobranej do swetra, czasem krawat. Na to ewentualnie jakaś elegancka marynarka - tkanina, fason i deseń najczęściej podążające za trendami mody męskiej. Przechodząc do niższych partii stroju, sportowa elegancja absolutnie nie eliminuje z gry poczciwych jeansów, które spokojnie mogą stawić czoła równie popularnym na wydziale spodniom w kantkę. W tym wypadku prostota jak najbardziej wskazana, wycierusy, potargańce i inne wariacje raczej się nie przyjmą. Z obserwacji obuwia: zdecydowanie przeważają skórzane półbuty, popularne są również ugrzecznione buty sportowe, tzn. buty krojem i kolorem (czarny i brąz) przypominające wyjściowe obuwie, ale wykonane na miękkiej, sportowej podeszwie. Do tego wszystkiego aktówka i inne drogie, bądz drogo wyglądające dodatki. W końcu każdy prawdziwy mężczyzna z pokolenia Logo musi wyrażać siebie poprzez gadżety, tak więc zegarki - głównie na srebrnej bransolecie, komórki - świeże modele, mile widziane wersje z organizerem, typ i-phone, itp., stanowią epicentrum wizerunku przyszłego prawnika. Dużą popularnością, podobnie jak i u pań, cieszą się okulary. Typ dominujący to grube, czarne, plastikowe prostokątne oprawki.
Zastanawiając się czym mogą interesować się studenci prawa oprócz prawa, byłam w szoku, że i oni mają problem z udzieleniem odpowiedzi. Generalnie wypada powiedzieć, że interesuje mnie taki a taki dział prawa. Dopiero kolejne pytania ujawniają prawdziwy obraz rzeczy. Zdarzało się, że parę osób pytało czy może wymienić zainteresowania nie związane z kierunkiem studiów. Jednak kolejne odpowiedzi były równie elokwentne i mile widziane w rozwoju osobistym, czy tez na ścieżce zawodowej młodego prawnika. Wiąże się to z wysokim poziomem pragmatyzmu zainteresowań tychże studentów. Na pierwszym miejscu plasują się języki obce, obok podstawowego angielskiego jakiś modny dodatkowy język (rosyjski, niemiecki, łacina, ukraiński, hiszpański, nawet chiński). Jeśli chodzi o literaturę rządzą kryminały, książki historyczne, polityczne oraz aktualne kodeksy. Wśród hobby dominują modne i prestiżowe sporty, takie jak: pływanie, bieganie, tenis ziemny, squash, żeglarstwo, narciarstwo, snowboard, taniec i inne formy bycia fit.
Przyjmując generalizującą perspektywę, aby określić przyszłych prawników jako całość można ich zamknąć w kategorii, którą trafnie zobrazował hit telewizyjny, serial o prawnikach pt. "Magda M.". To młodzi, ambitni, dobrze ubrani ludzie. W ich życiu jednak nie liczy się tyko wizualna otoczka, ale i realne umiejętności - kwalifikacje. Wszystko to zebrane razem jest nie tylko manifestacją pożadanego przez nich prestiżu, ale i drogą ku niemu.